RSV ในเด็กเล็ก: อาการ ความเสี่ยง และการป้องกัน

RSV (Respiratory Syncytial Virus) คือไวรัสที่ทำให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ เป็นสาเหตุหลักของ หลอดลมฝอยอักเสบ (Bronchiolitis) และ ปอดอักเสบ (Pneumonia) ในเด็กเล็ก จากข้อมูลของกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข พบว่าเด็กเกือบทุกคนจะเคยติดเชื้อ RSV อย่างน้อย 1 ครั้งก่อนอายุ 2 ขวบ สาเหตุที่ RSV อันตรายในเด็กเล็กมากกว่าผู้ใหญ่ เป็นเพราะ ทางเดินหายใจของเด็กมีขนาดเล็กมาก เมื่อเยื่อบุหลอดลมฝอยเกิดการอักเสบและบวม จะทำให้ทางเดินหายใจตีบแคบอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เด็กหายใจลำบาก หอบเหนื่อย และอาจถึงขั้นต้อง นอนโรงพยาบาลเพื่อให้ออกซิเจน ในรายที่รุนแรง

อาการของ RSV ในเด็กจะเริ่มคล้ายหวัดธรรมดาในช่วง 1-3 วันแรก แล้วอาจลุกลามจนรุนแรงได้ภายในเวลาไม่กี่วัน พ่อแม่ควรสังเกตอาการตามลำดับดังนี้:

อาการมักรุนแรงที่สุดในช่วง วันที่ 3-5 ของการป่วย และค่อยๆ ดีขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์ แต่อาการไอแห้งอาจคงอยู่นานถึง 3-4 สัปดาห์

แม้ว่าเด็กทุกคนมีโอกาสติดเชื้อ RSV ได้ แต่มีเด็กบางกลุ่มที่มี ความเสี่ยงสูง ที่จะมีอาการรุนแรงจนต้องนอนโรงพยาบาลหรือเข้า ICU กลุ่มเสี่ยงหลักได้แก่ ทารกแรกเกิดก่อนกำหนด (Premature) ที่ปอดยังพัฒนาไม่สมบูรณ์ เด็กอายุ ต่ำกว่า 6 เดือน ที่ภูมิคุ้มกันจากแม่เริ่มลดลงแต่ยังสร้างเองไม่ได้เต็มที่ เด็กที่มี โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด โรคปอดเรื้อรัง หรือภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง จากสถิติพบว่าเด็กกลุ่มเสี่ยงเหล่านี้มีอัตราการนอนโรงพยาบาลจาก RSV สูงกว่าเด็กปกติ 5-10 เท่า และค่ารักษาอาจสูงถึง 100,000-200,000 บาท หากต้องเข้ารักษาในห้อง ICU เด็ก การมี ประกันสุขภาพเด็ก จึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับครอบครัวที่มีเด็กกลุ่มเสี่ยง

RSV เป็นไวรัสที่ แพร่กระจายได้ง่ายมาก ผ่านละอองฝอยจากการไอ จาม หรือการสัมผัสพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อ เชื้อ RSV สามารถ มีชีวิตอยู่บนพื้นผิวแข็ง เช่น โต๊ะ ลูกบิดประตู ของเล่น ได้นาน 4-7 ชั่วโมง และบนมือคนได้นานถึง 30 นาที เด็กที่ติดเชื้อสามารถแพร่เชื้อให้คนอื่นได้ตั้งแต่ 1-2 วันก่อนแสดงอาการ และต่อเนื่องไปอีก 1-2 สัปดาห์ ในประเทศไทย RSV ระบาดหนักที่สุดในช่วง ฤดูฝน (มิถุนายน-ตุลาคม) และอาจมีการระบาดรอบเล็กในช่วงปลายฤดูหนาว สถานที่ที่เด็กมีโอกาสติดเชื้อสูงที่สุดคือ เนอร์สเซอรี่ สถานรับเลี้ยงเด็ก และโรงเรียนอนุบาล เนื่องจากเด็กเล็กมักสัมผัสใกล้ชิดกันและยังไม่สามารถรักษาสุขอนามัยด้วยตัวเองได้

ปัจจุบันยังไม่มี วัคซีนป้องกัน RSV สำหรับเด็กเล็ก ในประเทศไทย การป้องกันที่ดีที่สุดจึงเป็นการ ลดโอกาสสัมผัสเชื้อ ได้แก่ ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่นานอย่างน้อย 20 วินาที หลีกเลี่ยงการพาเด็กเล็กไปในที่แออัดช่วงฤดูระบาด ทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิวที่เด็กสัมผัสบ่อยเป็นประจำ และ ไม่ให้ผู้ที่มีอาการหวัดใกล้ชิดเด็ก โดยเด็ดขาด แม้จะป้องกันอย่างดี แต่ก็ไม่สามารถรับประกันได้ว่าลูกจะไม่ติดเชื้อ เพราะ RSV แพร่กระจายง่ายมาก ค่ารักษากรณีนอนโรงพยาบาลเฉลี่ย 30,000-100,000 บาท การมี ประกัน Fin For Kids ที่คุ้มครอง IPD สูงสุด 50,000-100,000 บาทต่อครั้ง จะช่วยแบ่งเบาภาระค่ารักษาได้อย่างมาก ทำให้พ่อแม่มั่นใจได้ว่าลูกจะได้รับการรักษาอย่างเต็มที่โดยไม่ต้องกังวลเรื่องการเงิน